Vanaf eind november deze maand wordt de archeologische vindplaats Schans Lammen opgegraven. Omdat veel mensen nieuwsgierig zijn naar wat er onder de grond ligt, organiseren de bouwers van de Rijnland Route een aantal kijkmomenten. 

Op donderdag 27 november zijn er vier momenten waarop bezoekers een kijkje kunnen nemen. Elk moment duurt maximaal één uur en begint met een korte presentatie over de vindplaats. Daarna gaan de deelnemers in kleine groepen, onder begeleiding en om de beurt, kijken bij de opgraving. De presentatie vindt plaats bij het pand van de voormalige Brasserie Cronesteyn aan de Vlietweg 2.  

Per tijdslot is er plek voor maximaal 30 deelnemers. Aanmelden is verplicht en dat kan door een mail te sturen naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. en vermeld hierin het gewenste tijdstip (10.00, 11.00, 13.00 of 14.00 uur) en de namen van de deelnemers (maximaal 2 personen per aanmelding). Na aanmelding ontvang je een bericht of er nog plaats is op het door jou gekozen tijdstip.

Alle info vind je hier https://rijnlandroute.nl/kom-kijken-bij-de-opgraving-van-schans-lammen/

Het overlijden van Miep Smitsloo-De Graaff op 12 november is voor velen een droevig bericht. Miep overleed na een gevecht tegen de ziekte die haar uiteindelijk fataal werd. Dat zij die strijd moedig volhield was, voor wie haar kende, geen verrassing: Miep had immers een sterke geest en een sterke wil.

De Historische Vereniging Oud Leiden heeft gedurende acht jaren (2007 t/m 2014) van haar inzet en betrokkenheid mogen profiteren. In die periode was zij een uitstekende secretaris van het bestuur. Miep had een scherp oog voor de zaken die aandacht behoefden en dat gold niet alleen voor zaken, maar ook voor de vele mensen die binnen HVOL actief zijn. Zij had in zekere zin een bijzondere vorm van bescheidenheid, maar toch wist zij ook op belangrijke momenten met openheid en in duidelijke taal haar mening te geven. Uit haar houding sprak trouw aan en echte belangstelling voor de vereniging die samengingen met haar aandacht voor de historie van Leiden en omgeving.

Zij heeft zelf ook aan de geschiedschrijving bijgedragen door de bekende zaterdagse interviews met regiogenoten in het Leidsch Dagblad en door verschillende boeken, waaronder Tussen tol en trekvaart waarin de historie van het Tolhuysch en de Haarlemmertrekvaart in beeld en tekst is vastgelegd. Samen met twee vakgenoten verzorgde zij van 2010 tot en met 2024 de Kroniek van Leiden in het Leids Jaarboekje, waaruit blijkt dat zij ook na haar vertrek uit het bestuur betrokken bleef bij de HVOL, waarvan zij bij dat vertrek benoemd werd tot Lid van Verdienste. Miep zal door velen binnen en buiten de HVOL worden gemist.

Op vrijdag 31 oktober vond in de grote zaal van het Wereldmuseum het jaarlijkse najaarssymposium over de Leidse geschiedenis plaats, georganiseerd door Stichting Historisch Leiden. Vanwege de grote belangstelling uit het publiek delen we via deze weg het programmaboekje en gegevens over enkele presentaties.

De sprekers Sjoerd Ramackers en Emma Sow deden eerder onderzoek naar het koloniale verleden van de universiteit en het stadsbestuur. Sjoerd gaf een flitslezing over Leidenaren van kleur uit Rembrandts tijd. Emma Sow gaf een flitslezing over de 3 October viering in 1931, toen het feest in het thema stond van de koloniën. Zij schreven eerder hierover in hun blogs.

Mensen die geïnteresseerd zijn in de onderzoeksrapporten over de universiteit en de stad, kunnen deze hier vinden.

In zijn flitslezing vertelde Nick Tomberge over Nederlands toerisme in Nederlands-Indië. De digitale tentoonstelling die hij hierover maakte voor de universiteitsbibliotheek is hier te bekijken.

Tijdens het symposium heeft fotograaf en HVOL-lid Simone Both onderstaande sfeerfoto’s gemaakt. Haar werk is hier te vinden. 

De Historische Vereniging Oud Leiden is enthousiast over het besluit van het college van burgemeester en wethouders van dinsdag 11 november 2025 om polderpark Cronesteyn aan te wijzen als beschermd gemeentelijk monument. 

In 2023 diende de Historische Vereniging Oud Leiden bij de gemeente een aanvraag in om Polderpark Cronesteyn aan te wijzen als beschermd gemeentelijk monument. De basis hiervoor vormde een onderzoeksrapport uit 2023 van Sophie Visser (historisch landschapsspecialist) in samenwerking met de Stichting Groen Cronesteyn. 

Het park kent een rijke geschiedenis waarin nog steeds sporen te vinden zijn van de Romeinse tijd en de middeleeuwen. Ook de fundamenten van het wat later gebouwde kasteel Cronesteyn en de slotgracht zijn nog herkenbaar aanwezig. 

Zijn huidige vorm dankt het park aan een ontwerp van Evert Cornet in 1982. Zijn uitgangspunt was om met behoud van het historische polderkarakter tegelijkertijd tegemoet te komen aan mogelijkheden voor recreatie in de natuur. Het resultaat is een park met een veel bijzondere natuur in de vorm van planten, bomen, grassen en een moerastuin, waarin ook de nodige wandel- en fietspaden te vinden zijn. Een ontwerp dat de inzichten reflecteert van de jaren 1970 en 1980 over de betekenis en beleving van de natuur. Kortom een park dat in alle opzichten het waard is om beschermd te worden. Het advies van de onafhankelijke Adviescommissie Cultuurhistorie Leiden luidt dan ook dat het park zowel cultuurhistorische, sociaal-maatschappelijke, architectuurhistorische-, stedenbouwkundige als landschappelijke waarde heeft.

In verband met het vertrek in maart 2026 van ons bestuurslid Evenementen zijn wij op zoek naar een kandidaat voor deze bestuursfunctie. Belangstellenden kunnen zich tot 1 december 2025 per e-mail aanmelden bij Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken., onder vermelding van een motivatie en andere relevante gegevens. 

Na afloop van de reactietermijn volgt een selectieprocedure, waarna het bestuur een kandidaat voordraagt tijdens de Algemene Ledenvergadering van de HVOL in maart 2026.

Van het bestuurslid Evenementen wordt verwacht:

• Bereidheid tot het bekleden van een bestuursfunctie in algemene zin, met als specifieke verantwoordelijkheid het verzorgen van lezingen en excursies.
• Leiding geeft aan de leden van de Commissie Lezingen en de Commissie Excursie.
• Dat deze vooral lezingen organiseert voor leden en belangstellenden van de HVOL. 
• Ten behoeve van de lezingen locaties bespreekt en de contacten met de beheerders daarvan onderhoudt. 
• In samenwerking met het bestuurslid Communicatie de publiciteit over de lezingen verzorgt, via de verschillende communicatiekanalen van de HVOL en de lokale, regionale en sociale media.
• Actief is tijdens evenementen als de Dies van de HVOL en de Open Monumentendagen.

Het vertrekkende Bestuurslid Evenementen werkt het nieuwe bestuurslid in, en staat deze met raad en daad terzijde.

OPROEP: weet u een geschikte kandidaat, dan vragen we u een bericht te sturen naar: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Tijdens de Dies van de Historische Vereniging Oud Leiden kregen Bert Lever en Jaak Slangen uit handen van voorzitter Gerda van den Berg het zogeheten Leidse Lakenloodje uitgereikt. Dit ereteken, een replica van een zestiende-eeuws lakenloodje, is bestemd voor mensen die zich op een uitzonderlijke wijze inzetten voor de Historische Vereniging Oud Leiden.

Bert Lever
De jury heeft voor de Oud Leidenprijs van de Historische Vereniging Oud Leiden (HVOL) veel nominaties voor deze prijs ontvangen. Dit jaar zat daar een bijzondere nominatie bij, namelijk voor de Uitgeverij Ginkgo en in het bijzonder Bert Lever, de drijvende kracht achter deze Leidse uitgeverij. Uitgeverij Ginkgo voldoet echter niet aan de formele criteria voor de Oud Leiden Prijs. Maar omdat zowel de jury als het bestuur van de Vereniging het roerend eens waren over de bijzonder belangrijke bijdrage die Bert Lever met zijn uitgeverij levert voor de historie van Leiden, verdient hij wel een lakenloodje.

Jaak Slangen
Sjaak Slangen overhandigde tijdens de Dies het Leids Jaarboekje aan de burgemeester. Dit is tevens de laatste editie waaraan hij heeft meegewerkt. Zijn betrokkenheid bij de Leidse sociaaleconomische geschiedenis begon in de jaren tachtig. Vanaf 1987 was hij actief binnen de Dirk van Eckstichting, waarvan hij 26 jaar bestuurslid was. Ook was hij redactielid van het Jaarboek der sociale en economische geschiedenis van Leiden en omstreken. Sinds 2013 maakte hij deel uit van de redactie van het Leids Jaarboekje. Jaak kreeg een Lakenloodje voor zijn
jarenlange belangeloze en toegewijde inzet voor de Leidse geschiedenis.

De film NICO is de winnaar geworden van de Oud Leiden Publieksprijs 2025. De prijs is een initiatief van de Historische Vereniging Oud Leiden en wordt iedere twee jaar uitgereikt.

De film NICO geeft een mooi tijdsbeeld van Leiden uit vooral de jaren ‘50 en ‘60 van de vorige eeuw, gecomponeerd uit foto’s van de Leidse fotograaf Nico van der Horst, met bijpassende Hollandse muziek. De film is gemaakt door de kleinzoon van Nico van der Horst, André Kapaan en zijn partner Sabine van Nimwegen, en heeft meerdere voorstellingen beleefd in bioscoop Trianon.

Voor de Oud Leiden Publieksprijs 2025 kon het publiek kiezen uit een vijftal nominaties door een onafhankelijke jury. Deze zijn geselecteerd uit de vele publicaties en evenementen in de voorafgaande jaren, die betrekking hebben op de historie van Leiden.

Naast NICO waren er vier andere nominaties:

• Historische atlas van Leiden, 1200 jaar ontwikkeling in zestig kaarten
• Sporen van Drie October. Tastbare herinneringen van beleg en ontzet van Leiden
• Het toneelstuk Beleg, een hertaling van een 18e-eeuws stuk
• De Jubileumviering van 3 oktober 2024

De prijs voor de winnaar, een oorkonde en een bedrag van € 1000,-, is zaterdag 1 november uitgereikt door de voorzitter van de HVOL tijdens de dies van de Vereniging in de Hooglandse Kerk.

Read more …

De gemeente Leiden sluit dit jaar af met een financiële meevaller. Daarom pleit de Historische Vereniging Oud Leiden voor het gebruik van deze meevaller om het glas-in-beton kunstwerk in het voormalige Belastingkantoor te redden. Daarom heeft de HVOL een brief geschreven aan de Leidse gemeenteraad, die is hieronder terug te lezen.

In de afgelopen periode heeft de Historische Vereniging Oud Leiden (HVOL) met het college gesprekken gevoerd over het behoud van het kunstwerk ‘Glas-in-beton’, afkomstig uit het voormalige Belastingkantoor, later Stationsplein 107. U heeft erkend dat dit object een mooie bestemming waardig is en ook dat het een passende plek zou kunnen krijgen in de nieuwbouw aan de Morssingel. Voordat het voormalige Belastingkantoor is gesloopt is het kunstwerk zorgvuldig uit het gebouw verwijderd en elders in de stad opgeslagen.

De extra investering die voor het plaatsen nodig is, kon helaas niet door de gemeente worden bekostigd. Hierdoor dreigt een patstelling te ontstaan en uiteindelijk zou een erkend waardevol kunstwerk in een kelder achter blijven. De waarde en uniciteit van het kunstwerk is echter zo groot dat wij als historische vereniging een aantal sponsors bereid hebben gevonden om een deel van het benodigde budget bij te dragen. Voor een plaatselijke vereniging is deze opdracht echter te groot om het volledige benodigde bedrag bij elkaar te krijgen.

Vorige week meldde de wethouder Financiën dat de gemeente dit jaar kan afsluiten met een financiële meevaller van € 3,4 miljoen. Dit blijkt uit de tweede voortgangsrapportage over het lopende jaar. De Historische Vereniging Oud Leiden wil bij deze u dringend verzoeken om een klein deel van deze meevaller aan te wenden voor de extra kosten voor het herplaatsen van het kunstwerk Glas-in-beton. Wij roepen u op om deze kans te benutten, gun een klein deel van dit voordeel voor een culturele duurzame bestemming. Leiden is immers rijk, maar helaas arm aan waardevolle en bijzondere kunstwerken uit de 20e eeuw.

Oktober, de landelijke Maand van de Geschiedenis, heeft ook een Leids historisch programma. Op de zaterdagmiddagen van 11, 18 en 25 oktober zijn er telkens om 13.00 uur lezingen en films in de StadsKamer aan de Nieuwstraat 7.

De Historische Vereniging Oud Leiden (HVOL) en de Leidse Video en Smalfilmliga (LVSL) hebben dit programma samengesteld, in samenwerking met StadsLab Leiden.

Zaterdag 11 oktober is het thema: de Meelfabriek en Leidse industrie. Frits van Oosten, schrijver van een vorig jaar verschenen boek over dit ooit grootste industriële bedrijf van Leiden, houdt een lezing. Hierna volgen korte films over Leidse historische (fabrieks-) gebouwen.

Zaterdag 18 oktober staan oude Leidse liedjes op het programma. Dat de geschiedenis van Leiden zich ook leert kennen door te zingen, blijkt uit het ooit zo populaire liedboekje Het Leydsche Vreugden-Hof (ca. 1662-1667). Universitair docent Olga van Marion zal vertellen over de rijke inhoud van deze bundel: over wandelen over de markt, tot een bezoek aan herbergen in de omgeving; van een vrolijk kermislied, tot een liefdesliedje op het Steenschuur. Natuurlijk zal er samenzang zijn van enkele oer-Leidse liederen. Voorafgaand aan de lezing zijn korte films met historische beelden van zingende Leidenaren te zien.

Zaterdag 25 oktober is gewijd aan Leidse vrouwen, met ontmoetingen tussen het Leidse Damescomité tot Zedelijke Verbetering van Gevangenen en zogenoemde ‘gevallen vrouwen’ die tussen 1886 en 1920 opgesloten zaten in het voormalige Pesthuis, dat toen dienstdeed als Rijkswerkinrichting. Marian Weevers, gepromoveerd op dit thema, houdt een lezing. Hierna wordt de film Goeie Mie vertoond, waarin het verhaal over de beroemde Leidse gifmengster Maria Catharina Swanenburg in een nieuw jasje is gestoken.

De StadsKamer, een initiatief van Stadslab Leiden i.s.m. Incluzio, is op deze zaterdagen geopend vanaf 12.00 uur. De toegang is vrij.

De Commissie Werk en Middelen buigt zich op 7 oktober over het raadsvoorstel Kaders ontwikkeling nieuwe muziekschool en aanvraag voorbereidingskrediet (RV 25.0058). Onderdeel van het voorstel is sloop van het huidige complex Oude Vest 45/Hazewindsteeg. Wij roepen u op alles in het werk te stellen om dit complex, dat door deskundigen als monumentaal is beoordeeld, te behouden.

Wij hebben als Historische Vereniging Oud Leiden op 1 februari 2025 een aanvraag bij het college ingediend om Oude Vest 45/Hazewindsteeg monumentaal te verklaren. Daarbij baseren we ons op het bouwhistorisch onderzoek dat in 2023 in opdracht van het college is uitgevoerd.

Dat onderzoek leverde een heldere conclusie op: "De hoge cultuurhistorische waarde van het complex is op basis van gaafheid en met name zeldzaamheid vooral gelegen in de periode 1925-1972 toen het verbouwd werd en in gebruik genomen als klooster met een eigen kapel. Aan de oudere structuren in het hoekpand (Oude Vest 45) wordt eveneens een hoge cultuurhistorische waarde toegekend omdat zij bijdragen aan de stedelijke ontwikkeling van rond 1611."

Naar aanleiding van de stukken die zijn voorgelegd bij het betreffende raadsvoorstel, heeft de partij Studenten voor Leiden technische vragen aan het college van B&W gesteld. In vraag 5 wordt geïnformeerd naar de status van het besluit over de monumentverklaring. Het college heeft daarop geantwoord dat men van plan is de aanvraag voor een monumentenstatus af te wijzen.

Zacht uitgedrukt zijn wij zeer teleurgesteld over het voorgenomen besluit van B&W. Op het moment dat de gemeente opdracht gaf voor het bouwhistorisch onderzoek, was al lang en breed bekend dat het complex in beeld was als nieuwe vestiging voor de muziekschool. Dát de gemeente de opdracht heeft gegeven, heeft op zijn minst de verwachting gewekt dat met de conclusies rekening gehouden zou worden. Het is teleurstellend dat de gemeente daar nu zo gemakkelijk afstand van neemt.

Met klem benadrukken we dat we óók ernstig verontrust zijn over dit voornemen. Vooral door de afwegingen die het college blijkbaar heeft gemaakt: "Naast het behoud van het erfgoed mogen ook andere belangen meewegen zoals het realiseren van het cultuurbeleid, een aantrekkelijk leefkwaliteit van de binnenstad, versterking van het Cultuurkwartier." Het college impliceert dat een aantrekkelijke leefkwaliteit en versterking van het Cultuurkwartier gebaat zijn bij het opofferen van gebouwen die volgens deskundigen het behouden meer dan waard zijn. Dat maakt alle waardevolle historische gebouwen in de stad vogelvrij.

Wij roepen u daarom op het college te verzoeken om het voornemen om het complex Oude Vest 45/Hazewindsteeg niet monumentaal te verklaren te heroverwegen. Wij realiseren ons terdege dat dit leidt tot wijziging van de mogelijkheden voor de muziekschool op die locatie. Uit eerdere discussies in de stad is ons gebleken dat er voldoende ideeën zijn om de daardoor ontstane puzzel te leggen.