 | Mostaardpoort |  |
| |
| Nummer: | 200 |
| Andere namen: | Korsenpoort [2]
Witmakerspoort [2]
Zoetemeispoort |
| Adres voor 1871: | Wijk 7 nr. tussen 673 en 677 |
| Adres na 1871: | Middelstegracht 42 |
Beschrijving: |
Salomon van der Paauw vermeldt de Mostertpoort aan de westzijde van de Middelstegracht bij de Groenesteeg naast nr. 669. Volgens het Huisnommerboek van 1871 zou dat Middelstegracht 32 zijn. Maar Van der Paauw heeft zich vergist, want op dat adres ontbreekt ieder spoor van een poort. Het moet de Mostaardpoort aan Middelstegracht 42 zijn, volgens de 19e-eeuwse nummering Wijk 7 nrs. 674-676. Met dezelfde naam en op hetzelfde adres staat de poort ook op de stadsplattegrond van 1879 vermeld.
Verder zegt Van der Paauw dat de poort gesloten, dus niet meer bewoond is. Dat zou kunnen op het moment dat hij zijn opgave maakte, maar in 1849 woonden er nog drie huishoudens. Pas na 1879 vernemen we niets meer van de Mostaardpoort.
De geschiedenis van de poort gaat ver terug en begint bij Vechter Adriaensz. [van Outshoorn] die ter plekke al voor 1541 een perceel aan de westzijde van de Middelstegracht bezat. Volgens het Grachtenboek (kaart 51 uit 1584) was het 2 roeden en 5 voeten breed, dus ruim negen meter. Nadat Vechter was overleden, besloten zijn weduwe, Geertge Bouwensdr. en haar zoon Jan Vechtersz. in 1598 een deel van hun erf te verkopen aan de bezemmaker en vellenwasser Cors Huybrechtsz. (bonboek fol. 314). Deze bouwde er vier huisjes op met een uitgang naar de Middelstegracht.
Het resterende deel van het familiebezit werd door Jan Vechtersz. met vijf huisjes bebouwd. Zijn dochter Geertruyt Jansdr. van Outshoorn verkocht in 1631 een van die huisjes aan Claes van Middelen, twee aan Gilbert de Roy en twee huisjes aan Jan Maertensz, Stocker. De namen van de kopers vinden terug in Oud Belastingboek C fol. 518vso-519 en/of Bonboek Gansoord fol. 315 t/m 319). Terwijl men het voor 1600 nog had over seeckere poorte is daarna sprake van de Korsenpoort, ongetwijfeld een verwijzing naar Cors Huybrechtsz.
Uit de beschikbare waarbrieven kunnen nog meer conclusies worden getrokken. Zo blijkt dat Cornelis Huybrechts, witmaker (niet te verwarren met Cors Huybrechtsz,) in 1577 als eigenaar wordt genoemd van wat nu Hooigracht 65 is. Zijn huis grensde achter aan het perceel van Vechter Adriaensz. en had een achteruitgang had op de Middelstegracht. Op de stadsplattegrond van 1826 is nog goed te zien hoe het achtererf van het huis aan de Hooigracht (indertijd Wijk 7 nr. 748) aansloot op de Korsenpoort.
Later, maar in ieder geval sinds 1668, blijkt de naam te zijn veranderd in Witmakers- of Witwerkerspoort. Mogelijk dat de nieuwe naam herinnerde aan de witmaker (of zeemleermaker) Quiring Jansz. [van Boshuizen] die tussen 1621 en 1631 drie huisje in de poort bezat. In dezelfde waarbrief wordt gezegd dat de poort achter aan de Raampoort (Middelstegracht 46) grensde
Een andere, waarschijnlijk latere naam was de Zoetemeispoort, vermeld op de uit ca. 1850 daterende gebuurtekaart nr. 28. |
Vermelding in archiefbronnen: |
| Waarboek 67 F 1576 | fol. 175 | 1577-06-04 |
| Vetus-1585 | fol. 245v | 1585 |
| Waarboek 67 2D 1 1597 | fol. 294 | 1598-06-04 |
| Oud-belastingboek 1601 | fol. 518v-519 | 1601 |
| Waarboek 67 3E 1630 | fol. 325, 326 en 327 (Korsenpoort) | 1631-06-30 |
| Waarboek 67 3N 1637 | fol. 28v (seeckere poort) | 1637-07-01 |
| Waarboek 67 3N 1637 | fol. 12 (Korsenpoort) | 1637-07-08 |
| Bonboek (6621, Gansoord) | fol. 315-319 | 1642 na |
| Waarboek 67 5C 1668 | fol. 197 (Witmakerspoort) | 1668-09-08 |
| Waarboek 67 6P 1707 | fol. 170 (Witmakerspoort) | 1707-05-31 |
| Waarboek 67 6P 1707 | fol. 187 (Witmakerspoort) | 1707-06-18 |
| Waarboek 67 7Y 1732 | fol. 13 (Witwerkerspoort) | 1732-05-03 |
| Waarboek 67 9L 1762 | fol. 63 (Witwerkerspoort) | 1762-01-23 |
| Waarboek 67 9W 1769 | fol. 176 (Witwerkerspoort) | 1770-04-12 |
| Waarboek 67 9W 1769 | fol. 176 (Witwerkerspoort) | 1770-04-12 |
Vermelding in andere bronnen: |
| Collectie Bodel Nijenhuis | COLLBN Port 14 N 65-1 | 1700~1800 |
| |
Poortbebouwing
Namen en adressen, aantallen woningen en bewoners, woninggrootte en kwaliteit | | 1. 1850 (ca.) Opgave S. van der Paauw
2. 1853 Buurtkaart
3. 1871 Huisnommerboek 1871
4. 1879 Kaart Van Campen 1879
5. 1892 Aanleg waterleiding -
- aangelegd [A]
- door eigenaar geweigerd [G]
- eigenaar weigert betaling [AG]
6. 1892 Aantal woningen
7. 1892 Aantal bewoners
8. 1899 Kaart Van Campen 1899 | Woningonderzoek
1913 | Aantal
vertrekken
per woning
in 1912/13 | Woning-
onderzoek 1922 | | 1900 | 1912 | | aantal woningen | aantal bewoners | aantal woningen | aantal bewoners | 1 | 2 | 3 | zeer slecht | slecht | vrij slecht | redelijk | | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | | x | 28 | x | x | | | | | | | | | | | | | | | |
|
