 | Smidspoort [1] |  |
| |
| Nummer: | 258 |
| Andere namen: | Schaarpoort |
| Adres voor 1871: | Westzijde Westhavenstraat |
| Adres na 1871: | Westhavenstraat tussen 14 en 15 |
Beschrijving: |
Salomon van der Paauw meldt de Smidspoort naast Wijk 8 nr. 57 als gesloten. Hij moet zich hebben vergist want de Smidspoort lag wat noordelijker, ongeveer in het midden van de westzijde van de Westhavenstraat. Overigens was zijn vergissing wel begrijpelijk omdat zich aan deze kant van het straatje ooit vijf poorten bevonden waarvan wij er drie – met moeite – hebben kunnen traceren. Behalve de Smidspoort waren dat de Hang- en Langepoort.
Daar komt nog bij dat aan het begin van de 19e eeuw een groot deel van de Westhavenstraat was afgebroken. Om de ligging van de voormalige poorten vast te stellen zijn we dus in hoofdzaak aangewezen op het Bonboek. Dat levert dan weer geen problemen op omdat de Smitspoort op fol. 370- 371 bij naam wordt genoemd. Oorspronkelijk stonden er zes huisjes.
Oorspronkelijk stonden er vijf huisjes in de poort. Ze waren gebouwd op de in 1644 door de stad uitgegeven kavels nr. 34 en 35, respectievelijk gekocht door Pierre [Pieter] Eduwijn en Joost Corneille. Laatstgenoemde nam twee jaar later perceel 34 over. Kennelijk was Corneille genoodzaakt om voor die transactie een hypotheek te nemen. Daarover zegt het Bonboek (fol. 368vso) is mittet volgende (d.w.z. het perceel 35 dat Corneille al bezat) mitsgaders de getimmerten daer op te stellen. Omdat de formulering wat cryptisch is, lijkt het erop dat de Smidspoort op beide percelen is gebouwd.
De Smidspoort stond in de 17e eeuw ook bekend als de Schaarpoort. In 1686 verkocht Francoys de Seyn zijn huis aan de Oude Herengracht (oorspronkelijk het eigendom van de eerdergenoemde Joost Corneille) aan Abram Renart. Bij de verkoop behoorde ook een achterhuis in de Schaarpoort met een achteruitgang in de Westhavenstraat. Deze transactie correspondeert met Bonboek fol. 349vso, later Wijk 8 nr. 85. Het zuidelijk aangrenzende perceel van Jan van Leeuwen en Johannes Ederseel (Bonboek fol. 349) werd op 19-12-1809 samen met een huis in de Westhavenstraat aangekocht (Bonboek fol. 371vso, later Wijk 8 nr. 60). Dit perceel grensde aan de Smidspoort, doch inmiddels was sprake van een ‘ledig erf’ en bestond de poort kennelijk niet meer.
Op de stadsplattegrond van 1879 wordt op de plek waar zich een eeuw eerder de Hang-, Korte- en Langepoort bevonden, een negen huisjes tellende Smidspoort aangegeven. Die heeft echter alleen de naam met de oorspronkelijke voorganger gemeen. Het gaat hier om een andere Smidspoort – die overigens niet alleen een toegang heeft in de Westhavenstraat, maar ook in de Verwerstraat. Op de stadskaart van 1899 is de naam veranderd in Ververstraatplein.
In 1862 verzoekt de koopman E.J. Hoos aan de gemeente om op de grond van de Smidspoort een brandstoffenmagazijn te mogen bouwen. Waarschijnlijk gaat het om een kaal terrein achter Westhavenstraat 8 waar zich de oorspronkelijke Smidspoort bevond. Hoos bewoonde Wijk 8 nr 86
(Oude Herengracht nr 18). Veel later was op dit adres en het naastgelegen nr. 19 de kolenhandel van Anes gevestigd; de Smidspoort zal dus achter deze panden hebben gelegen. |
|
Vermelding in archiefbronnen: |
| Bonboek (6631, Havenbon) | fol. 349v | 1642 na |
| Bonboek (6631, Havenbon) | fol. 370-371 (Smitspoort’) | 1642 na |
| Waarboek 67 3V 1644 | fol. 347 (een partije ledich erve) | 1644-11-09 |
| Waarboek 67 5Q 1682 | fol. 70 (seeckere poort naest de schaer) | 1682-05-21 |
| Waarboek 67 5W 1685 | fol. 245 (Schaarpoort) | 1686-05-07 |
| Waarboek 67 6O 1705 | fol. 62 (Smidspoort) | 1705-12-08 |
| Waarboek 67 8B 1735 | fol. 192 (Smitspoort) | 1735-01-13 |
| Waarboek 67 11W 1809 | fol. 53 | 1809-12-19 |
| Lantaarngeld 1814 | fol. NA | 1814 |
Vermelding in andere bronnen: |
| krantenbericht | Leidsche Courant | 1862-03-21 |
| |
Poortbebouwing
Namen en adressen, aantallen woningen en bewoners, woninggrootte en kwaliteit | | 1. 1850 (ca.) Opgave S. van der Paauw
2. 1853 Buurtkaart
3. 1871 Huisnommerboek 1871
4. 1879 Kaart Van Campen 1879
5. 1892 Aanleg waterleiding -
- aangelegd [A]
- door eigenaar geweigerd [G]
- eigenaar weigert betaling [AG]
6. 1892 Aantal woningen
7. 1892 Aantal bewoners
8. 1899 Kaart Van Campen 1899 | Woningonderzoek
1913 | Aantal
vertrekken
per woning
in 1912/13 | Woning-
onderzoek 1922 | | 1900 | 1912 | | aantal woningen | aantal bewoners | aantal woningen | aantal bewoners | 1 | 2 | 3 | zeer slecht | slecht | vrij slecht | redelijk | | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | | x | | | x | | | | | | | | | | | | | | | |
|
