De historische vereniging Oud Leiden houdt zich sinds haar oprichting op 5 november 1902 bezig met de geschiedenis van Leiden.

‘Zaterdagochtend 23 december (1944) had ik een zak tarwe naar bakkerij Hendriks gebracht, aan het begin van de Lage Rijndijk. Daarvan werd brood gebakken. ’s Middags zo tegen vijf uur, kon het brood worden afgehaald. Het waren twee grote broden, het voedsel voor de kerst. Het was al bijna donker, toen ik ermee thuiskwam: een feestelijk gebeuren. Moeder was blij en koesterde het brood alsof zij nog nooit zoiets gezien had. In alle ellende was er dankbaarheid’.

De Boer, in zijn werkzame leven o.a. tekenaar-fotograaf bij het het laboratorium voor fysiologie van de (toen) Rijksuniversiteit Leiden, heeft een markant boek geschreven over wat hij zich nog herinnerde van de eind jaren dertig en de jaren veertig. Geboren aan de Uiterste Gracht, woonde hij een groot deel van zijn jeugd met zijn ouders aan de Verlengde Nassaustraat.

Zijn waarnemingen en ervaringen schreef hij even nuchter als trefzeker op, elke vorm van opsmuk is vermeden. Dat past ook wel bij de periode waarover het gaat, de armoede van de jaren dertig en de oorlogsjaren die er op volgden. En die sfeer van eenvoud en soberheid is ook terug te vinden in zijn vele tekeningen, aquarellen, etsen e.d. waarvan de afdrukken in het boek zijn opgenomen. Wat dat betreft vormen tekst en illustraties een opmerkelijke eenheid. In hoeverre in zijn jeugdherinneringen latere verhalen zijn ingebed, valt moeilijk te zeggen. Het geheugen is en blijft een grillig fenomeen. In een Ten Geleide wijst Hans Blom daar ook op. Maar de beelden komen in elk geval zeer authentiek over.

Veruit het grootste deel van het boek gaat over zijn herinneringen aan de oorlogsjaren. De bommen in de Sophiastraat en de Alexanderstraat, de vlucht uit de Verlengde Nassaustraat naar ‘tante Rieka’ in het kleine huis aan de Sophiapoort, waar toen zes mensen drie weken woonden in een ruimte van zes bij drie meter. De strooptochten naar voedsel in de Haarlemmermeer, de barre winter van 1945. Het was een ellendige tijd, maar in De Boers woorden klinkt toch enige warmte door over die periode. Hoe komt het toch dat bij velen de dingen in het maanlicht van de herinnering aangenamer zijn dan ze ooit in het zonlicht van de werkelijkheid waren? Of komt het omdat de saamhorigheid en hulpvaardigheid tussen de mensen in die benarde tijden zoveel groter was dan nu?

Mijn Leidse Jeugherinneringen in woord en beeld’ door Piet de Boer. Een uitgave van Uitgeverij Ginkgo. Prijs voor leden van Oud Leiden €20,- bij het RAL.